کودتا و تجزیه بحرین؛ دسته گل های اعلیحضرت داماد

جواد نوایان رودسری| اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه شاه و سفیر وی در انگلیس و آمریکا در 6 آبان ماه سال جاری در سن 93 سالگی در مونترو سوئیس درگذشت. زاهدی و خانواده اش در تاریخ معاصر ایران به خاطر نقش ویژه در کودتای 28 مرداد 1332 و تماس های گسترده با مقامات آمریکایی شناخته شده اند.

زاهدی بین سالهای 1341 تا 1357 یعنی حدود 16 سال در وزارت امور خارجه شاه مناصب کلیدی داشت و محمدرضا پهلوی یکی از اطرافیانش شد. آنقدر که حتی جدایی از شهناز به خاطر خوش گذرانی اردشیر هم نتوانست به جایگاه او در شطرنج لطمه بزند.

اردشیر زاهدی تا پایان عمر در کنار محمدرضا پهلوی ماند و همانطور که اشاره خواهیم کرد در روزهای گرم بهمن ۱۳۵۷ به دنبال راه حل های خشن برای بازگرداندن قدرت پهلوی بود.

اردشیر پس از فرار از ایران و مدتی سرگردانی در آمریکا و سایر نقاط جهان، سرانجام به سوئیس رفت و تا پایان عمر در آن کشور ماند. او در سال‌های پایانی عمرش به دلیل موضع‌گیری‌اش در برابر رفتارهای یکجانبه آمریکا در قبال ایران، مورد توجه رسانه‌های فارسی جهان قرار گرفت و گاه حتی خشم نامیده می‌شد.

زاهدی در جریان پرونده هسته ای ایران به انتقاد از مقامات کاخ سفید پرداخت و حتی در نیویورک تایمز مقاله نوشت. دو روز پس از شهادت سردار سلیمانی، وی آمریکایی ها را تروریست خواند و این اقدام را محکوم کرد و حتی گاهی از پیشرفت های ایران در صنعت نظامی تمجید کرد.

سخنان اردشیر زاهدی البته برای مخالفان جمهوری اسلامی غیرقابل تحمل بود، اما اینکه چرا وی در دهه آخر عمر خود به چنین رفتاری روی آورد را می توان با مطالعه شخصیت زاهدی و ارائه او در دوره پهلوی بررسی کرد.

  به این دلایل حتما ذرت بخورید

با بالا رفتن از نردبان کودتا پیشرفت کنید

اردشیر زاهدی در ۲۴ مهر ۱۳۱۰ در تهران به دنیا آمد. او فرزند فضل الله زاهدی از افسران رضاخان بود که پس از به تخت نشستن به درجات رسید. در طول مسیر اما با فراز و نشیب هایی همراه بود. اردشیر تحصیلات متوسطه خود را در مدرسه آمریکایی بیروت به پایان رساند و برای تحصیل در رشته کشاورزی به دانشگاه یوتا رفت و در آنجا مدرک لیسانس گرفت.

این زمان تقریباً مصادف با سال های ملی شدن صنعت نفت بود. در این دوره اردشیر به ایران آمد و در سن 25 سالگی به تیم اجرایی کودتا پیوست. هدایت این تیم را پدرش فضلا زاهدی بر عهده داشت. درباره نقش اردشیر در کودتای 28 مرداد حرف و حدیث ها زیاد است.

برخی او را رابط سفارت با زاهدی می دانند و البته با توجه به سن کمش به نظر نمی رسد مسئولیت چندانی برای چنین عملیات مخفیانه و پیچیده ای بر عهده او گذاشته شده باشد. اما این اقدام باعث تقویت روابط قبلی او با آمریکایی ها شد و مورد تمجید شاه قرار گرفت و در سال 1336 در سن 29 سالگی پس از ازدواج با شهناز دختر محمدرضا پهلوی بیش از پیش درگیر شد.

اردشیر اولین سفر شاه پس از کودتا به آمریکا به عنوان دستیار وی بود و از سال 1341 تا 1345 سفیر شاه در بریتانیا بود. سپس از سال 1345 تا 1350 وزیر امور خارجه و از سال 1351 تا 1357 سفیر شد. شاه در واشنگتن

مسلم است که او توانست اعتماد شاه را جلب کند. امانتی که جز در سایه بندگی و اطاعت محض و کورکورانه شخص محمدرضا پهلوی بدون تعارف به دست نمی آمد و دلیل استواری امثال اسد … علم و امیرعباس بدیهی بود. با شاه

  کدام روغن خوراکی بهتر است؟

اردشیر زاهدی

اردشیر و شخصیت خوانا او

آنچه به نظر می رسد از شخصیت و زندگی سیاسی اردشیر زاهدی خوانده می شود، دعوای همیشگی او با اطرافیان شاه است. او عمیقاً درگیر علم و ظواهر بود و حتی در خاطراتش مدعی شد که مشتی به صورت هر دو زده است. از مطالب خاطرات او به نظر می رسد که اساس این دشمنی تلاش برای جلب توجه بیشتر به شطرنج است.

ردشایر با حمایت پسرش که نوه محمدرضا پهلوی به شمار می رفت، سعی کرد موقعیت خود را نزد او تقویت کند. اما این ترفند لزوماً هر بار موفقیت آمیز نیست. علم و هویدا به شدت می خواستند او را به عنوان یک رقیب از صحنه سیاسی حذف کنند و این امر در زمانی که هر دو در ایران قدرت داشتند ادامه یافت. اردشیر نیز مانند دیگر اعضای باند اطراف محمدرضا پهلوی، وجود هیچ رقیبی را تحمل نمی کرد و سعی می کرد تنها باشد، حتی به قیمت فداکردن شرایط خاص.

در دی و بهمن 1357 اردشیر برای دفاع از شاه تلاش زیادی کرد. او از برژینسکی، مشاور امنیت ملی کارتر دیدن کرد و سعی کرد برای کودتا در ایران آماده شود. کودتایی که باید توسط او انجام می شد و به همین دلیل نمی خواست ژنرال هایزر در ایران در نقشی که اردسیر می خواست به عهده بگیرد و بازی کند، ظاهر شود.

زاهدی در 17 ژانویه قبل از فرار شاه به ایران آمد. او به شاه اطمینان داد که ایالات متحده به طور مطلق از او حمایت خواهد کرد و او می تواند از هر تاکتیکی برای حفظ موقعیت خود استفاده کند.

به گفته حسین فردوس، دوست و برادرزاده شاه، اردشیر می خواست در این شرایط مانند پدرش در سال 1332 وارد عمل شود و با بازگرداندن شاه به قدرت و گرفتن لقب «وارث تاج و تخت» همه را برکنار کند. رقبای صحنه، اما شرایط ایران در سال 1978 با سال 1943 بسیار متفاوت بود و زاهدی نمی توانست در این اقدامات جانبداری کند و آرزوی دستیابی به آن را برای همیشه داشت.

  هوش تجاری نمایندگان شرکت های بیمه

وی با وجود برکناری سفارت ایران در واشنگتن توسط دولت بختیار، سفارت را ترک نکرد و حتی 13 تن از مقامات مخالف حضور وی را برکنار کرد. با این حال، آمریکایی ها همچنان او را سفیر ایران در ایالات متحده می دانستند و ظاهراً امیدوار بودند که برای اطمینان از بازگشت شاه به قدرت، کودتا یا اقدام خشونت آمیز انجام دهند.

پس از پیروزی انقلاب، زاهدی حجم زیادی از اسناد محرمانه سفارت ایران در واشنگتن را از ساختمان اصلی به مکان نامعلومی برد و سپس شاه را در تمام سفرها همراهی کرد. ظاهراً آرزوی رسیدن به مقام پدری و پایان دادن به اقتدارش در رژیم پهلوی او را رها نکرد. اما با مرگ شاه این آرزو نیز در ذهن اردشیر غیر ممکن شد.

او عازم سوئیس شد و ظاهراً خود را منزوی کرد، اگرچه زاهدی در اواخر عمر خود ژست‌های میهن‌پرستانه انجام داد، برخلاف اقدامات او در دوران وزیر خارجه شاه. او نقش مهمی در جدایی بحرین از ایران در سال 1350 داشت و مسئولی بود که برای اولین بار اسناد مربوطه را به منامه آورد و آنها را امضا کرد.

او هرگز از عملکرد خود در کودتای 28 مرداد 1332 پشیمان نشد و با وجود اعلام دخالت آمریکا در کودتای کاخ سفید، همواره مدعی بود که کودتا یک «قیام ملی» بوده است!

منبع: روزنامه خراسان

دیدگاهتان را بنویسید