سیل مرگبار در تهران پس از انقلاب

حمید ناصری، پژوهشگر تاریخ حکمرانی شهری و کارشناس تهران معتقد است که مردم ساخت و ساز خانه ها و کانال ها را در دره های شهر تهران مسدود کردند که باعث ایجاد چنین مشکلاتی شد.

گفتگوی خبرآنلاین با این محقق تهرانی را در زیر می خوانید:

سیل امروز 15 مرداد 1401 در امامزاده داوود با 6 کشته و 14 مفقود همه ما را شوکه کرد. در این نقطه از تهران چه گذشت؟

منطقه امامزاده داود بخشی از منطقه کن و سولکان است که از دیرباز یکی از پرباران‌ترین مناطق تهران بوده و شهرداری تهران باید برای مقابله با بحران رواناب پیش‌بینی می‌کرد. متاسفانه جاده های این منطقه مسدود به نظر می رسد و با بارندگی شدیدی که صبح پنجشنبه داشتیم خسارات جانی و مالی زیادی به مردم وارد شده است.

میشه خلاصه ای از تاریخچه سیل تهران بگید؟

از زمان قاجار تا کنون یکی دو سیل مهیب و مرگبار در تهران رخ داده است که در هیچ جا ثبت نشده است. البته تهران که 108 رگ آباد در اطراف دارالخلافه بود و امروز در تهران کنونی هضم شده اند. مثلاً روستای کن امروز جزو تهران است. نظام آباد، مجید آباد، محمود آباد، سعد آباد و… روستاهای نساجی اطراف تهران هستند که هم اکنون جزو تهران هستند.

سیل بیشتر خانه‌ها و روستاها، دام‌ها و پرندگان را تحت تأثیر قرار داد، اما کمتر از مردم کشته شد. مثلاً در 13 مرداد 1345 در تجریش سیل رخ داد که کمتر از 100 سال قبل در تهران و در زمان ناصرالدین شاه در منطقه گلابدره و تجریش رخ داد و قربانیان. این سیل در امامزاده صالح و در کنار چنار معروفش بود که اکنون رفته، دفن شده اند و عکسش در کاخ گلستان موجود است.

این سیل جان بسیاری را گرفت و ظاهراً 45 نفر کشته شدند. عده ای برای تعطیلات به آنجا رفته بودند و در آن موقع شهریور سیل آمد.

آیا دولت شهر به خاطر این حوادث دچار بحران شده است؟

بله، چندین بار شاهد بودیم که فرمانداران شهر تهران به دلیل سیل استعفا دادند. آقای حبیبی شهردار وقت تهران در سال 66 مجبور به استعفا شد، جواد شهرشتانی شهردار سابق تهران بعد از سیل سال 48 استعفا داد و خود شهردار آستین ها را بالا زد و راه را برای آب باز کرد و وقتی حجم مشکلات را دید، مجبور به استعفا شد. سیل در تهران همواره با خطر حاکمیت شهری همراه است. هم اکنون در شرق تهران کانال جاجرود لایروبی نشده و به محض بارندگی شاهد آب گرفتگی در خیابان های منطقه 14 هستیم.

  قیمت مسکن در منطقه پیروزی تهران

بیشتر بخوانید: مرگبارترین سیل تابستانی از سال 1401 چگونه اتفاق افتاد؟


بعد از انقلاب شاهد چه سیل های مرگباری در تهران بوده ایم؟

در 12 مرداد 1360 در منطقه کن که تحت کنترل شهرداری تهران بود، سیل رخ داد که منجر به کشته شدن 3 نفر و مجروح شدن تعداد زیادی از مردم شد. همچنین در آذرماه 1395، 48 ساعت پس از زلزله در منطقه رودبار قصران در شمال شرق تهران سیل رخ داد که بر اثر آن 20 نفر کشته و خسارات زیادی به منازل مسکونی و زمین های روستایی وارد شد. این منطقه اکنون منطقه دارآباد و حکیمیه نامیده می شود.

سیل لواسانات در مارس 2016 نیز حدود 15 نفر را کشت و بیش از 30 نفر را مجروح کرد، اما خسارات مالی بسیار زیادی بر جای گذاشت.

در یک سال دو سیل دیگر داریم. در 24 فروردین 1366 در بمخن و جاجرود در حوالی تهران سیل رخ داد که 30 کشته و خسارات مالی فراوان برجای گذاشت. همچنین در آن سال در 13 مرداد 66 در تجریش و گلابدره بدترین سیل بعد از انقلاب را در تهران داشتیم که جان بیش از 270 نفر را گرفت و محمدنبی حبیبی شهردار وقت تهران را مجبور به استعفا کرد. آمار مجلس شورای اسلامی از کشته شدن 210 نفر می گوید که از این تعداد 179 جسد قابل شناسایی و بقیه مفقود هستند. گزارش دیگری می گوید 300 کشته و 700 زخمی داریم.

این سیل پس از 24 ساعت بارندگی در تهران رخ داد. شدت سیل به حدی بود که سنگی به وزن حدود 2 تن از بالای جاده شمیران (خیابان شریعتی) به بالای تپه سقوط کرد و این سنگ حدود 20 سال در خیابان باقی ماند. این بدترین سیل پس از انقلاب در تهران است.

  وقتی سیاسیون کانادا در زمین فوتبال بازی می‌کنند

در سال های بعد از دهه 60 خبری از سیل مهیب تهران نیست؟

نه، ما در دهه 70 و 80 رویدادهای خاص زیادی نداریم. 3 آبان 1393 وقوع سیل در غرب تهران باعث تخریب پل بزرگراه فتح شد. به سرعت بازسازی شد اما گزارشی از تلفات جانی در این سیل وجود ندارد و فقط خسارت مالی و مصدومیت عابران پیاده داریم. در تیرماه 1393 سیل دیگری در منطقه کن و سولکان رخ داد که خسارات مالی زیادی به بار آورد و حدود 40 واحد مسکونی تخریب و 10 نفر جان باختند.

همزمان در شرق تهران در قیامدشت شهریور 94 بارندگی هنگفتی رخ داد که در نیم قرن اخیر بی سابقه تلقی می شود. در آن زمان قیامدشت جزو شهرداری منطقه 15 تهران بود و در این سیل 6 نفر کشته شدند و 3 تا 4 روستای اطراف منطقه سیل زده قیامدشت و خاورشهر ویران شدند.

بیشتر اوقات شاهد آب گرفتگی در جاده ها و گردنه ها هستیم اما اتفاق خاصی نمی افتد. در سال های بعد از انقلاب، سیل سال 66 بسیار وحشتناک بود.

این سیل ها در چه ماه هایی رخ می دهد؟

نکته اینجاست که 90 درصد سیل در تابستان است. در تهران بیشتر در مرداد و تیرماه سیل های مرگبار داریم. من هواشناس نیستم و نمی توانم دلیل اینکه در تابستان بارندگی های شدید و غیرقابل پیش بینی داریم را بگویم. دیروز بعدازظهر هوا خیلی خوب بود اما در عرض یک ساعت تهران به پاییز تبدیل شد و طوفان آمد و تصادف مرگباری در امامزاده داوود رخ داد.

ساختار حاکمیت شهری برای مقابله با این گونه سیلاب ها چگونه برنامه ریزی شده است؟

ساختار شهرداری در حوزه خدمات شهری در مناطق 22 گانه شهرداری تهران، اداره آبراه ها و قنوات است که متاسفانه بی ارتباط ترین افراد از نظر تخصصی و آموزشی در این اداره کار می کنند. لازم به ذکر است که تهران شهری با هویت ایرانی است. اگر در دل کویر ایران بزرگ‌ترین قنات‌هایی را داریم که در کویر ایران زندگی ایجاد کرده‌اند، تهران هم شهری است که بر اساس سلسله قنات‌ها گسترش پیدا کرده و متناسب با این قنات‌ها در تهران قنات داریم. 7 رودخانه دره بسیار مهم از منطقه کن، حکیمیه و شمیرانات داشتیم. این تنگه ها از کوه البرز به سمت جنوب جریان دارند. برخی از این تنگه ها کور شدند. مانند پارک نهج البلاغه و جوانمردان که در دو رودخانه ایجاد شده است. محله های اسلام آباد شمالی و جنوبی در جنوب سعادت آباد و بزرگراه چمران و منطقه آتی ساز در غرب تهران یکی از دره های مهم رودخانه تهران است که بارندگی های سطحی زیادی از شمال تهران از میان آن می گذرد.

  سیزده ماه در سال!

همه خانه ها در اینجا ساخته شده اند. ویلاها و برج هایی در شهر آینده آتی ساز ساخته شد که هیچ ویژگی شهرسازی ندارد. این تنگه کور شده و مردم در آن ساکن شده اند. خانه راد را خراب کردیم و خانه ساختیم، باید منتظر روزی باشیم که راد خانه ما را خراب کند. آب در طول میلیون ها سال راه خود را پیدا کرده است و ما ناگهان خانه ای در مسیر آب ساختیم. رهبری شهر سعی کرد مسیر رودخانه ها را تغییر دهد.

شهردار وقت منطقه یک بارها تاکید کرد که نباید مسیر رودخانه را تغییر داد زیرا عواقب زیادی دارد اما متاسفانه هیچکس به این مشکلات توجهی نکرد. جاده رودخانه را هموار می کنند و مجوز ساخت خانه و تغییر دره رودخانه را می دهند. آب روان تهران همیشه به جلگه ورامین می رفت و در آنجا آبیاری می کرد اما مردم این مسیر را تغییر دادند و مشکلاتی ایجاد کردند. ساختن پارک هایی مانند جوانمردان و نهج البلاغه در مسیر این تنگه ها بسیار اشتباه است. پارک یوانمردان در منطقه 5 و 22 تهران واقع شده است. وسط خالی است و در صورت وقوع سیل عظیم در این منطقه نمی توان پیش بینی کرد چه میزان خسارت به شهر وارد می شود. امکانات اجتماعی و تفریحی مانند شربت خانه و سفره خانه در آنجا تعبیه شده است، بنابراین اگر در این امکانات ازدحام جمعیت باشد و سیل رخ دهد، نمی توان گفت چه فاجعه ای رخ خواهد داد.

2022-07-30 05:58:14

دیدگاهتان را بنویسید